|
PERİYODİK
CETVELİN ÖZELLİKLERİ
1.
Periyodik cetvelde düşey sütunlara grup yatay sıralara da periyot
denir. 8 tane A (baş grup) 8 tanede B olmak üzere 16 grup vardır.
2. Bir
elementin bulunduğu baş grup numarası onun değerlik elektron sayısına
eşittir. Örneğin element 7A grubundaysa değerlik elektronu 7, 3A
grubundaysa değerlik elektronu 3 dür.
3. Aynı
gruptaki elementlerin değerlik elektronları aynı olduğundan kimyasal
özellikleri de aynıdır.
4.
Periyodik cetveldeki gruplar şöyle adlandırılır.
Grup
Adı
1A Alkali metaller
2A Toprak alkali metaller
3A Toprak metalleri
4A Karbon grubu
5A Azot grubu
6A Oksijen grubu
7A Halojenler
8A Soygazlar(asal gazlar)
5. Her
periyot bir alkali metalle başlar ve bir soygaz ile biter.
6.
Hidrojen alkali metal olmadığından 1.periyot alkali metalle başlamaz.
7.
Periyotlarda soldan sağa doğru gidildikçe asitlik özelliği artar,
bazlık ve elektrik iletkenliği azalır.
8. Soldan
sağa doğru atom çapı azalırken yukarıdan aşağıya doğru atom çapı
artar.
9. Soldan
sağa doğru iyonlaşma enerjisi artarken yukarıdan aşağıya doğru
iyonlaşma enerjisi azalır.
10. Soldan
sağa doğru çap azaldığı için elementlerin elektron ilgisi
(elektronegatiflik) artar, yukarıdan aşağıya doğru azalır.
11. Yukarıdan
aşağıya doğru metalik özellik artar, soldan sağa doğru azalır.
BAZI
GRUPLARIN ÖZELLİKLERİ
1A GRUBU (ALKALİ
METALLER) (Li, Na, K, Rb,Cs,Fr)
1. Değerlik
elektron sayıları bir olduğu için bu elektronunu kolaylıkla vererek
bileşiklerinde sadece +1 değerlik alırlar. İyi indirgendirler.
2. Çok
aktif oldukları için tabiatta bileşikleri halinde bulunurlar. Tuzlarının
elektroliziyle saf halde elde edilebilirler.
3. Su ve
hava oksijeniyle tepkimeye girdiklerinden laboratuvarda eter yada gaz yağında
saklanırlar.
4. Alevi
karakteristik renklere boyarlar.( Na sarıya, Li kırmızıya )
5.
Yumuşak ve parlaktırlar. Erime noktaları ve
yoğunlukları küçüktür. Grupta yukarıdan aşağıya inildikçe yoğunlukları
büyür, erime noktaları küçülür.
7A GRUBU (
HALOJENLER ) (F,Cl,Br,I,At)
1. Değerlik elektron sayıları 7 olduğu için bileşiklerinde +7
ile -1 arasında çeşitli değerlikler alabilirler. Özellikle -1 değerlik
alırlar.
2.
Hidrojenli bileşikleri asit özelliği gösterir.(HCl,HI,HF....). Grupta
yukarıdan aşağıya inildikçe asitlik özelliği artar.
3. Atom
numaraları soygazlardan bir eksiktir.
4. Grupta
yukarıdan aşağıya inildikçe atom no ve atom yarıçapı artar,
elektron alma özelliği (elektron ilgisi) azalır.
5.
P.cetvelde elektron alma ilgisi en fazla olan (elektronegatifliği en
fazla) element flor olduğundan flor en iyi yükseltgendir.
6. 2 atomlu moleküller halinde bulunurlar. Oda şartlarında F2,
Cl2 gaz , Br2 sıvı I2 ve At2
katıdır.
ÖSYM sınavında 1A , 7A ve 8A grubunun özellikleri sorulmaktadır.
8A GRUBU
(SOYGAZLAR) (He, Ne, Ar, Kr, Xe Rn)
Bu gruba ait olan elementler kararlı olup kimyasal tepkimeye girmezler.
ELEMENTLERİN
PERİYODİK CETVELDEKİ YERİ
Yeri belirlenecek elementin elektron dağılımı yapılır. Değerlik
elektron sayısı grubunu, en yüksek enerji düzeyi de periyodunu gösterir.
Son orbital S yada P ile bitiyorsa A, d ile bitiyorsa B grubu elementidir.
Örnek :
Atom
numarası 15 olan elementin periyodik cetveldeki yeri neresidir ?
2+3=5 5A
15X= 1s2 2s2 2p6 3s2
3p3
3.
periyot
Örnek :
19X, 13Y, 23Z elementlerinin periyodik
cetveldeki yerlerini belirleyiniz ?
19X : 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6
4s1 : 4.periyot 1A grubu
13Y: 1s2 2s2 2p6 3s2
3p1 : 3.periyot 3A grubu
23Z: 1s2 2s2 2p6 3s2
3p6 4s2 3d3 : 4.periyot B grubu
BAZI
ÖZELLİKLERİN PERİYODİK CETVELDEKİ DEĞİŞİMİ
1. ATOM NUMARASI
Periyotlarda soldan sağa, gruplarda yukarıdan aşağıya inildikçe atom
numarası artar.
2. ATOM YARIÇAPI
(Atom hacmi)
Atom yarıçapı atomun büyüklüğünün ölçüsüdür. Bu bakımdan yörünge
sayısyıla doğru orantılıdır. Yörünge sayıları eşitse, atom
numrası küçük olanın (çekirdekteki çekim kuvveti az olduğundan)
yarıçapı daha büyüktür.
Bu bakımdan gruplarda yukarıdan aşağıya inildikçe atoma yeni yörüngeler
eklendiğinden atom çapı artmakta, soldan sağa doğru yeni yörünge
eklenmediğinden atom çapı azalmaktadır.
3. İYONLAŞMA
ENERJİSİ
İyonlaşma
enerjisi atom çapı ile ters orantılıdır. Soldan sağa doğru çap
azaldığından iyonlaşma enerjisi artmakta, yukarydan aşağıya doğru
çap arttığından iyonlaşþma enerjisi azalmaktadır.
4. ELEKTRON ALMA
VE VERME ÖZELLİĞİ
Gruplarda yukarydan aşağıya inildikçe elektron verme özelliği artar,
periyotlarda soldan sağa gidildikçe azalır. Yörünge sayıları eşit
olanlardan, değerlik elektron sayısı az olan daha kolay elektron verir.
Bir elementin metalik özelliği elektron verme eğilimiyle ölçülür.
Bir elementin ametalik özelliğide elektron alma eğilimiyle ölçülür.
|