ÇÖZÜNÜRLÜĞÜN SICAKLIKLA DEĞİŞİMİ

.

Amaç:Bir maddenin çözünürlüğünün belirlenmesi ve sıcaklıkla değişiminin görülmesi.

Genel Bilgi:Bir maddenin çözünürlüğü,belirli bir sıcaklıkta belirli bir çözücüde çözünebilen maksimum madde miktarı olarak tanımlanır.Çözünürlük,maddelerin ayırt edici bir özelliği olup,sıcaklıkla önemli ölçüde artar.Çözünürlük 100 gram çözücüde çözünen maddenin gram miktarı olarak tanımlanır.

Bir katının bir sıvıdaki çözünürlüğü üzerine etki eden etmenlerin başında,çözünen maddenin türü,ortamın sıcaklığı,ortak iyon etkisi,çözünen maddenin tane büyüklüğü ve zaman gelir.

Madde ve Malzemeler:

Deney tüpü                               Distile su (saf su)

800ml.lik beher                        CuSO₄.5H₂O

Termometre                              H₃BO₃

Terazi                                      (NH₄)₂SO₄

Huni                                         K₂CrO₄

Cam çubuk                               KNO₃

Tıpa,spor,kıskaç                       NaCl

Deneyin yapılışı:

Yukarıda görülen düzeneği kurunuz.Uygun büyüklükte bir tüp alınız ve tüpe uygun bir tıpa ile bir tel karıştırıcıyı geçiriniz.

Yukarıdaki maddelerden birini(10 gram ile 20 gram arasında)uygun miktarda iyice toz hale gelmiş şekilde tartınız.Tüpe yerleştiriniz.Tüpün üzerine 15 ml.su ilave ediniz.Tel karıştırıcı takılmış tüpü kıskaçla spora tutturunuz ve içinde su olan behere yerleştiriniz.Termometreyi haznesi tüpe yakın olacak ve beherin çeperlerine değmeyecek şekilde yerleştiriniz.Beherin dışına,tüpte çözünmeden kalan maddenin yüksekliğini ölçmek için milimetrik bir şerit yapıştırınız.

Deney düzeneği tamamlandıktan sonra beherdeki suyu100 C⁰ 'ye kadar ısıtın ve tüpteki çözeltiyi tel karıştırıcı ile karıştırın. Isıtmayı durdurarak tüp içindeki teli yukarı çekiniz ve 10 dakika çözünmeyen maddenin çökmesini bekleyiniz.

Beherdeki sıcaklık 85 C⁰ 'ye düştüğünde,milimetrik şeritten çözünmeden kalan tuzun yüksekliğini işaretleyiniz.Yükseklikle birlikte o andaki sıcaklığı kayıt ediniz.Tüpteki çözeltiyi karıştırarak ve soğutarak deneyi 70 C^{0 ,} 55 C^{0 ,} 40 C⁰ ve 25 C⁰'de tekrarlıyarak çözünmeden kalan tuz yüksekliklerini ve sıcaklıkları ölçerek not ediniz.

25 C⁰'de tüpte çözünmeden kalan maddeyi,darası alınmış süzgeç kağıdından süzünüz.Etüvde kurutup tartınız.

25 C⁰'de tüpü aynı konumda behere yerleştiriniz.25 C⁰'de çözünmeden kalan tuz yüksekliği kadar su ile doldurunuz.Suyun hacmini mezürle ölçünüz.Bu işlemi,diğer sıcaklıklardaki yükseklikler için yenileyiniz.